Struktur
Şöbələr
Hazırda MEK-da 123 nəfər əməkdaş çalışır, bunlardan 3-ü elmlər doktoru, 14- elmlər namizədidir. Kitabxanada 11 şöbə fəaliyyət göstərir: Ədəbiyyatın
elmi komplektləşdirilməsi şöbəsi; Qərbi Avropa ədəbiyyatı şöbəsi; Şərq ədəbiyyatı şöbəsi; Milli ədəbiyyat şöbəsi; Elmi
kataloqlaşdırma şöbəsi; Xidmət şöbəsi; Fondun təşkili, mühafizəsi və istifadəsi şöbəsi; Biblioqrafiya şöbəsi; Kitabxanaşünaslıq
şöbəsi; Kitabxana proseslərinin avtomatlaşdırılması şöbəsi; Sənədlərin konservasiyası, bərpası və surətçıxarma
şöbəsi.
Ədəbiyyatın elmi komplektləşdirilməsi şöbəsi«Ədəbiyyatın elmi komplektləşdirilməsi şöbəsi»(1930)
(rəhbəri Səidə Rzayeva). AMEA ETM-də aparılan elmi-tədqiqatların mövzularına müvafiq MEK-ın fondlarını azərbaycan və rus dilində çap və elektron elmi ədəbiyyatla komplektləşdirilməklə məşğul olur. Ədəbiyyatın komplekləşdirilməsi abunə, alınma və hədiyyələr yolu ilə həyata keçirilir. Nəşriyyatlardan kitabları CD-lərdə əldə etməklə MEK-da yaradılacaq elektron kitabxananın zənginləşməsinə xidmət edir. MDB ölkələri ilə kitab mübadiləsini təşkil edir və aparır. Mübadilə fondunu komplektləşdirir, toxunulmaz fondu formalaşdırır. Beynəlxalq kitab mübaliləsi məqsədilə Qərbi Avropa və Şərq ölkələrindəki partnyorlarına ədəbiyyatın göndərilməsini təmin edir. Müasir şəraitdə ədəbiyyatın komplektləşdirilməsi problemləri istiqamətində və b. elmi-tədqiqat işləri aparır.
Qərbi Avropa ədəbiyyatı şöbəsi«Qərbi Avropa ədəbiyyatı şöbəsi» (1967)
(rəhbəri Fəridə Süleymanova)
Qərbi Avropa dövlətlərlərin iri kitabxanaları, müxtəlif təşkilatları, universitetləri və ayrı-ayrı alim və mütəxəssislərlə beynəlxalq kitab mübadiləsini həyata keçirir. AMEA ETM-də aparılan tədqiqatların təmayülünə müvafiq Qərbi Avropa ölkələrində nəşr edilmiş çap və elektron elmi ədəbiyyatla fondları komplektləşdirir və ədəbiyyatın elmi kataloqlaşdırılması /elmi işlənməsi və təsnifləşdirilməsi/ ilə məşğul olur. Qərbi Avropa dillərində əlifba və sistemli kataloqların və «Azərbaycan xaricdə» biblioqrafik kartotekasının təşkili və aparılmasını həyata keçirir. Oxuculara biblioqrafik informasiya xidməti göstərir: «Azərbaycan xaricdə» biblioqrafik göstəricisinin, kitabxanaya Qərbi Avropa dillərində yeni daxil olan ədəbiyyatın /kitab və dövri nəşrlər/ biblioqrafik informasiya bülletenlərinin, Bakı şəhərinin kitabxanalarına daxil olan Qərbi Avropa dilləridə Şərqə aid ədəbiyyatın çap kataloqlarının tərtibi və çapa hazırlanmasını həyata keçirir. Qərbi Avropa dillərində ədəbiyyatın kataloq və kartotekalar sisteminin, ədəbiyyat fondlarının, çap kataloqlarının istifadə səmərəliliyinin öyrənilməsi istiqamətində elmi-tədqiqat işləri aparır.
Şərq ədəbiyyatı şöbəsi «Şərq ədəbiyyatı şöbəsi» (1971)
(rəhbəri Aida Hüseynova)
Şərq ölkələri ilə beynəlxalq ədəbiyyat mübadiləsini aparır. AMEA ETM-də aparılan tədqiqatların təmayülünə müvafiq Şərq ölkələrində nəşr edilmiş çap və elektron elmi ədəbiyyatla fondları komplektləşdirir, mühafizəsini təşkil edir və ədəbiyyatın elmi kataloqlaşdırılması ilə /elmi işlənməsini və təsnifləşdirilməsi/ məşğul olur. Şərq dillərində ədəbiyyatın əlifba və sistemli və s. kataloqların təşkili və aparılmasını həyata keçirir. Oxu zalında ədəbiyyatın istifadəsini təmin edir. Oxuculara biblioqrafik informasiya xidməti göstərir: «Azərbaycan xaricdə» biblioqrafik göstəricisinin, kitabxanaya Şərq dillərində yeni daxil olan ədəbiyyatın /kitab və dövri nəşrlər/ biblioqrafik informasiya bülletenlərinin, Bakı şəhərinin kitabxanalarına Şərq dillərində daxil olan ədəbiyyatın kataloqlarının tərtibini həyata keçirir. Şərq dəllərində ədəbiyyatın kataloq və kartotekalar sisteminin, çap kataloqlarının, ədəbiyyat fondlarının istifadə səmərəliliyinin və oxucuların sorğularına uyğunluğunun öyrənilməsi istiqamətlərində elmi-tədqiqat işləri aparır.
Milli ədəbiyyat şöbəsi «Milli ədəbiyyat şöbəsi» (2002)
(rəhbəri )
Azərbaycan dilində ədəbiyyatın elmi kataloqlaşdırılması /elmi işlənməsi və təsnifləşdirilməsi/, əlifba və sistemli kataloqların təşkili və aparılmasını həyata keçirir. MEK-nın fondlarında olan azərbaycan dilində ədəbiyyatın kataloqunun bir hissəsini «Gələcək naminə» təşkilatının yaratmış olduğu və internet istifadəçiləri üçün nəzərdə tutlmuş elektron kataloq proqramına daxil etmişdir. Hazırda kataloq-kartoteka sisteminin istifadə səmərəliliyinin öyrənilməsi istiqamətində elmi-tədqiqatlar aparır
Elmi kataloqlaşdırma şöbəsi «Elmi kataloqlaşdırma şöbəsi» (1926)
(rəhbəri Şura Kərimova)
Kitabxanaya rus dilində daxil olan ədəbiyyatın elmi kataloqlaşdırılmasını /elmi işlənməsi və təsnifləşdirilməsi/ həyata keçirir. Mərkəzi əlifba və sistemli kataloqların təşkili və aparılması ilə məşğul olur. Biblioqrafik informasiya xidməti göstərir: kitabxanaya rus dilində yeni daxil olan dövri və nəşri davam edən ədəbiyyatın biblioqrafik göstəricilərini tərtib edir. Sistemli kataloqların istifadəsinin səmərəliliyinin və oxucuların sorğularına uyğunluğunun öyrənilməsi istiqamətində elmi-tədqiqat işləri aparır.
Xidmət şöbəsi «Xidmət şöbəsi» (1926)
(rəhbəri Sevil Məmmədova)
Abonement, ümumi və dövri nəşrlərin oxu zalları, kitabxanalararası abonement (KAA) vasitəsilə kitabxananın elmi fondlarına istinadən oxucu tələbatının ödənilməsini həyata keçirir. Oxu zallarının yardımçı fondlarını oxucuların tələbatlarına müvafiq olaraq ədəbiyyatla komplektləşdirir.Yeni ədəbiyyatın, mövzu və yubiley sərgilərini (o sırada səyyar) təşkil edir. Elmi-kütləvi tədbirlər təşkil edir. Avtomatlaşdırılmış recimdə oxucuların qeydiyyatını aparır. Kitabxana fondlarının oxucu sorğularına uyğunluğunun və rədd cavablarının səbəblərinin öyrənilməsi, oxucuların tərkibinin təhlili ilə bağlı təqiqatlar aparır.
Fondun təşkili, mühafizəsi və istifadəsi şöbəsi «Fondun təşkili, mühafizəsi və istifadəsi şöbəsi» (1925)
(rəhbəri Firəngiz Dadaşova)
Alim və mütəxəssislərin təlabatını ödəyən elmi fondların yerləşdirilməsini, mühafizəsini və bu fondlardan oxuculara ədəbiyyatın verilməsini təşkil edir. Elmi fondların tədqiqini aparır, nadir, xüsusi qiymətli nəşrlərin seçilməsini, elmi işlənməsini, mühafizəsini və istifadəsini həyata keçirir. Məzmunca köhnəlmiş və yararsız ədəbiyyatı fondlardan çıxarır və aktlarlarını tərtib edir. Topoqrafik kataloqla aparılan işi təşkil edir. Elmi fondların oxucular tərəfindən istifadəsinin və bu fondların oxucuların sorğularına uyğunluğunun öyrənilməsi istiqamətində elmi-tədqiqat işləri aparır.
Biblioqrafiya şöbəsi «Biblioqrafiya şöbəsi» (1959)
(rəhbəri Ceyran İsayeva)
Uçot-qeyd, mövzu və "Azərbaycanın elm və mədəniyyət xadimləri" seriyası kimi biblioqrafik göstəricilər tərtib edir. Dövlət təşkilatlarına, müxtəlif elm müəssisələrinə, alim və mütəxəssislərə biblioqrafik informasiya xidmətini təşkil edir və həyata keçirir: Kitabxanaya yeni daxil olan ədəbiyyatın biblioqrafik informasiya bülletenlərini /kataloq/, yazılı mövzu biblioqrafik arayışlar tərtib edir, şifahi arayışlar verir. MEK-nın məlumat-biblioqrafiya aparatı sistemində mühüm yer tutan "Azərbaycanda elm və mədəniyyət" adlı biblioqrafik kartotekasının təşkili və aparılması məqsədilə kitabxanaya azərbaycan və rus dilində daxil olan 150 addan artıq qəzet və curnaldan elmi məqalələrin seçilməsi, kartotekada əks etdirilməsi ilə məşğul olur. Məlumat-biblioqrafiya nəşrləri fondunu komplektləşdirir və istifadəsini təşkil edir. «Azərbaycanda elm və mədəniyyət» adlı kartotekanın, tərtib etdiyi biblioqrafik göstəricilərin, informasiya bülletenlərinin oxucular tərəfindən istifadəsinin öyrənilməsi istiqamətində elmi-tədqiqat işləri aparır
Kitabxanaşünaslıq şöbəsi«Kitabxanaşünaslıq şöbəsi» (1969)
(rəhbəri Kəmalə Abbasova)Müxtəlif metodik vəsaitlər və şöbələrin fəaliyyətini tənzimləyən sənədlərlə nəticələnən kitabxana işi sahəsində aktual nəzəri və təcrübi məsələlərə aid elmi tədqiqatların təşkili və aparılmasını həyata keçirir. Dünyanın ən iri kitabxanalarının kitabxana işi sahəsində innovasiyaların öyrənilməsi və MEK-da tətbiqi istiqamətində iş aparır. AMEA MEK-nın və ETM-dəki kitabxana şəbəkəsinin işinə metodiki rəhbərlik edir. İxtisaslaşdırılmış fondun kitabxanaşünaslığa, biblioqrafiyaşünaslığa, kitabşünaslığa və informatikaya dair ədəbiyyatla komplektləşdirilməsi, kataloqlaşdırılması və xidmətinin təşkili ilə məşğul olur. Kitabxanaşünaslığa və biblioqrafiyaşünaslığa dair mövzu biblioqrafik kartotekasını aparır.
Kitabxana proseslərinin avtomatlaşdırılması şöbəsi «Kitabxana proseslərinin avtomatlaşdırılması şöbəsi» (2002)
(rəhbəri Cavid Cəfərov)
Kitabxana-informasiya işi sahəsində avtomatlaşdırılmış kitabxana-informasiya sistemlərin tətbiqini həyata keçirir. MEK-nın şöbələrində iş proseslərinin atomatlaşdırılmasını həyata keçirir. Şöbə sözügedən proseslərin avtomatlaşdırılmasını Rusiya istehsalı olan və Azərbaycanda artıq bir neçə kitabxana tərəfindən istifadə olunan (o cümlədən, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin kitabxanası) «İRBİS-64» avtomatlaşdırılmış kitabxana-informasiya sistemi vasitəsilə reallaşdırır. Proqramın köməyi ilə kataloqlaşdırma, komplektləşdirmə, oxucu qeydiyyatı və kitab verilişini və ümumilikdə bu 4 prosesə nəzarəti həyata keçirmək mümkündür. Bununla yanaşı proqrama veb-şlüz və Z39.50 protokolunu da əlavə etdikdən sonra şöbə elektron kataloqun İnternet istifadəçiləri üçün də əldəolunan edəcək, Akademiya şəbəkəsi və digər kitabxanalarla birgə toplu kataloq yaradacaqdır. Proqramın tammətnli sənədləri yaratmaq və mühafizə etmək imkanları şöbəyə elektron kitabxana yaratmaq ideyasını gercəkləşdirməyə imkan vermişdir. Şöbə digər şöbələr tərəfindən tərtib olunan və ixtisas redaktorları tərəfindən nəzərdən keçirilən bütün sənədləri nəşrə hazırlayır. Kitabxananın veb-səhifəsinin daim təkmilləşdirilməsi və dəstəklənməsi işi də bu şöbənin fəaliyyət spektrinə daxildir. İnternet vasitəsilə oxuculara elektron elmi kommunikasiyalar və informasiya xidmətini təşkil edir.
Sənədlərin konservasiyası, bərpası və surətçıxarma şöbəsi«Sənədlərin konservasiyası, bərpası və surətçıxarma şöbəsi» (2002)
(rəhbəri Bəymalı Yolçuyev)
Elmi fondlarda mühafizə edilən nadir və qiymətli nəşrlərin konservasiyasını, sənədlərin bərpasını, surətinin çıxarılmasını həyata keçirir.
Fondlar
Azərbaycan, rus, türk, fars, ərəb, ingilis, alman, fransız və b. dillərdə olan fondların xronoloji əhatəsi XVI-XX əsrlərə aid olduğundan çox zəngindir. Kitabxananın fondları əsas, ixtisaslaşdırılmış və yardımçı fondlardan ibarətdir.
Əsas fondun tərkibinə daxildir: azərbaycan, rus, Qərbi Avropa dillərində kitab fondları; sovet dövrünə qədərki mətbuat fondu; nadir və qiymətli nəşrlər fondu; görkəmli alimlərin şəxsi kolleksiyaları; dissertasiya və avtoreferatlar fondları; dövri və ardı davam edən ədəbiyyat fondu; fotosurətlər fondu;qəzetlər fondu və b.
Azərbaycan dilində ədəbiyyat fondu
Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı materialları, XII-XX əsr Azərbaycan klassikləri: Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Mirzə Fətəli Axundov, Mirzə Ələkbər Sabir, Cəlil Məmmədquluzadə, Cəfər Cabbarlı, Məmməd Səid Ordubadi, Səməd Vurgun və b. əsərləri, tarixə, ədəbiyyata, incəsənətə dair elmi-tədqiqat əsərləri, müxtəlif arayış-məlumat nəşrlərindən, xarici ölkələrin klassiklərinin tərcümə əsərləri daxildir. Fondun ən qiymətli və zəngin bölməsi XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda nəşr olunmuş ədəbiyyatı əhatə edir. Bu fond nəinki Azərbaycan, həmçinin şərq xalqlarının ədəbiyyatı, tarixi və mədəniyyətinin öyrənilməsi üçün əhəmiyyətlidir. Burada Ü.Hacıbəyovun musiqi əsərlərinin ilk nəşrləri, dünya və rus ədəbiyyatından ilk tərcümələr (C.Zeydan "Ərmənusə", "Əzra və Qureyş", V.Şekspirin "Otello", A.Puşkinin "Kapitan qızı" və s.), ilk milli dərslik nümunələri, xüsusi tarixi dəyəri olan keçmiş illərin dövri mətbuatı və s. saxlanılır. Fondun nadir nəşrlərindən N.Nərimanov "Sərf nəfun" (1899), S.C. Ərdəbilski "Həqiqət-aləm" (Bakı,1903), Ə. Məqsudi "Səfahiyyə" (Kazan, 1914), Ə. Haqverdiyev "Ağa Məhəmməd şah Qacar" (Bakı, 1912) və s. göstərmək olar. Burada XIX əsrin sonunda XX əsrin əvvəllərində S.Ünsizadənin "Ziya", Cəlal və Kamal Ünsizadələrin "Kəşkül", C.Məmmədquluzadə və Ö.F. Nemanzadənin "Qeyrət", H.Z.Tagıyevin "Kaspi", N.B.Vəzirovun "Səda", Orucov qardaşları və b. nəşriyyatların çap məhsulları mühafizə edilir.
Rus dilində ədəbiyyat fondu
Həcmi 2 mln. yaxındır və XVIII əsrdən başlayaraq hazırkı dövrə kimi müxtəlif elmlərə aid ədəbiyyatı əhatə edir. Burada rus dilində folklor materialları, xüsusilə qafqazşğnaslığa dair zəngin kolleksiyalar("Akti sobrannie Kafkazskoy arxelogiceskoy komissiey", "Sbornik materialov dlya opisaniya mestnostey i plemen Kafkaza", "Kafkazskiy sbornik", "Izvestiya Kafkazskoqo muzeya"), qafqazşünas Y.Q Lopatinskinin topladığı əsərlər, İmperator Akademiyasının, müxtəlif elmi cəmiyyətlərin, Rusiya və MDB respublikaları EA-larının, elmi tədqiqat idarələri və universitetlərinin nəşrləri, görkəmli alimlərin: Y.E.Bertelsin (FBT), Y.A.Paxomovun (FP), B.N.Zaxoderin (Zax) və b.əsərləri mühafizə edilir. Fondun nadir nəşrlərini rus klassikləri A.S. Puşkinin, M.Y.Lermontovun, İ.Panayevin, N.Nekrasovun, M.Saltıkov-Şedrinin, S.Turgenevin, A.Zexovun, İ.Qoqolun və s.əsərləri təşkil edir. MEK-ya bağışlanmış şəxsi kitab kolleksiyaları, XIX əsrin əvvəllərinə aid "Baku", "Bakinec", Bakinskie qubernskie vedomosti", "Shushinskaya jizn" və s.bu kimi surəti çıxarılmış mətbuat nümunələri, sovet dövrünə qədərki rus dövri mətbuatı (DP), ensiklopedik nəşrlər, lüğətlər və s. bu fondda saxlanılır
Qərbi Avropa dillərində ədəbiyyat fondu
XV-XVIII əsrlərdən müasir dövrə qədər nəşr olunan ədəbiyyatla zəngindir. Burada Kantın, Volterin külliyatları, Yunanıstan, Roma, Bizans, Antik ədəbiyyat müəlliflərinin, Qərbi Avropa klassiklərinin əsərləri saxlanılır. Məşhur xarici səyyah və alimlərin Şərq, Qafqaz, Avropa ölkələri haqqında qiymətli əsərləri, incəsənətə dair toplular, reproduksiyalar, xüsusilə Rafaelin, dünyanın incəsənət ocaqlarında mühafizə olunan əsərlərinin çoxcildli reproduksiyaları (XIX əsrin fransız və alman nəşrləri), 1854-cu ildən indiyə qədər Fransa EA-nın dövri mətbuat əsərləri, təbiət və texniki elmlərə dair xarici kitablar, ensiklopedik nəşrlər, EA-nın profilinə müvafiq olaraq komplektləşdirilmiş elmi əsərlər və jurnallar saxlanılır. Bundan başqa burada 22 cildlik «Dünya ensiklopediyası», «Dağlıq Qarbağda gedən yeddi illik müharibə» (ABŞ, Nyu-York), U.Nərmin və U.S. Nevzatın «Dədə-Qorqud» (Rumıniya), E.Mitaqın « Azərbaycana olan səyahətim», « Əliağa Vahidin seçilmiş, tərcümə olunmuş azəri əsəri», «Sabirin seçilmiş şerləri; Hop-hopnamə» (Almaniya, Berlin), L.Qmelinin qeyri-üzvi kimyaya aid 734 cildlik «Məlumat kitabı», Z.Freydin əsərləri, dünya muzeyləri haqqında və s. Həcmi 65 000 nüsxədən artıq olan bu fond qiymətli nəşrlərlə zəngindir
Şərq dillərində ədəbiyyat fondu
Mütəxəssislər üçün qiymətli və əvəzsiz məxəzlərdən biridir və nadir kitabların sayına görə MEK-in ən diqqətə layiq xəzinələrdən biridir. Burada Şərqə aid nadir elmi kitablar, məcmuələr, dövrü mətbuat nüsxələri, həmçinin arxiv fondu mühafizə olunur. Şərq ədəbiyyatı fondu həmçinin Şərq xalqlarının qədim və yeni tarixi, mənbəşünaslıq, dilçilik, ədəbiyyatşünaslıq, incəsənətə dair nəşrlərdən, alim-səyyahların əsərlərindən ibarətdir. Burada Nizamişünaslığın banilərindən biri olan şərqşünas V.E.Bertelsin, islam və ərəb ölkələrinin orta əsrlər tarixi üzrə mütəxəssisi Y.A.Belyayevin və şərqşünas alim B.N.Zaxoderin şəxsi kitab kolleksiyaları qorunub saxanılır. Bundan başqa Türkiyə, İran, İraq, Misir, Suriya, SƏK, Almaniya və b. ölkələrdən mübadilə yolu ilə alınmış qiymətli kitablar toplanmışdır: Tərbiyyətin «Daneşməndane-Azərbaycan», Xoca Nəsirəddin Tusinin risalələri, Məhəmməd Hüseyn Xətib Təbrizinin 5 cildlik «Burhane qate», M.Müdərrisin 8 cildlik «Reyhanə tul ədəb», Ələkbər Dehxodanın «Lüğətnamə»si, Caminin «Divani», İbn Sinanın «Ən-Nicat», İbn əl-Əsirin 13 cildlik «Əl-Kamil Ait-tarix», Yaqut Həməvinin 6 cildlik «Kitabu Mucəm əl-budən» və «Mucəm-əl-udabə» kimi çoxcildli əsərlərini, ət-Təbərinin 8 cildlik «Tarix», İbn Xəldunun 6 cildlik «Tarixül- aiət», Qəlqəşəndinin 14 cildlik «Sübhül əşa» əsərləri, Osmanlı İmperatorluğunun 700-cü il dönümü münasibətilə çap olunmuş 12 cildlik «Osmanlı Ensiklopediyası», 33 cildlik «İslam Ensiklopediyası», 4 cildlik «Sosial Bilimlər Ensiklopediyası» və Elmalılı Muhamməd Həmdi Yazırın 10 cildlik «Hakk Dini Kuran Dili» kimi çox dəyərli kitab kolleksiyaları mövcuddur. Fondun həcmi 75 000 nüsxədən artıqdır.
Nadir və qiymətli nəşrlər fondu
6 000 nüsxədən artıq ədəbiyyat mühafizə edilir. Burada MEK-ın nəşrlərinin ən qiymətli nümunələrini –XVII-XX əsrin nəşr kolleksiyalarını, keçmiş sovet dövründə «məxfi» qrifi ilə qadağan olunmuş kitabları, körkəmli şəxsiyyətlərin avtoqrafları ilə, yeganə nüsxələri qalmış çap əsərlərini və s. özündə cəmləşdirir. Burada hər hansı tarixi keçid mərhələsinin xarakterizə edən kitablar, ictimai inkişafın real əks etdirən tarixi əhəmiyyətli hadisələrin faktiki şahidi olmuş və onların dərk edilməsində xüsusi əhəmiyyət kəsb edən çap məhsulları, regional əhəmiyyətli yerli nəşrlər külliyyatı, etnik, ölkəşünaslıq, fərdi və xüsusi kolleksiyalar əks olunub. Fondun kolleksiyaları Azərbayjanın və eləcə də bütün Qafqazın və Rusiyanın tarixini, mədəniyyətini öyrənən tədqiqatçılar üçün maraqlı olan mənbələrlə zəngindir. Məsələn, "O politiceskom sushestvovanii Karabaxskoqo xanstva s 1747 po 1805 (Shusha, 1901)" Abdul-Letif Efendi "Istoriya Shekinskix xanov" (1926), "Statisticeskoe opisanie Naxicevanskoy provincii" (1833), "Materiali dlya izuceniya ekonomiceskoqo bita qosudarstvennix krestyan Zakafkazskoqo kraya" (Tiflis,1885), Rollen "Drevnya istoriya ob eqiptyanax, o karfagenyanax, ob assirianax, o vavilonyanax, o midyanax, persax, o makedonyax i o qrekax" (1749),Marr N.Y."Kafkaz i pamyatniki eqo duxovnoy kulturi" (1919), Latishev V.V. "Izvestiya drevnix pisateley O Skifii i Kafkaze" (Bez vixodnix dan), Fituni A.P. "Istoriya narodnix leqend o klade Aleksandra Makedonskoqo v Shirvane" (1927), Rikot "Monarxiya Tureckaya" (1741) F.A. Brokqauz və İ.A. Efronun «Ensiklopedik lüğət»i (1890), Qranat qardaşları «Rusiya litoqrafiya İnstitunun ensiklopedik lüğəti», «Derbend-name or the history of Derbend» (1851), Maspero G. «Histore Ancienne des peuples de l’ orient» (1876). Şöbədə nadir nüsxələrin mühafizəsi ilə əlaqədər müəyyən işlər görülüb. Ən qədim nəşr tarixinə görə nüsxələr, təxmini 500 kitab fazalı konservasiyadan keçib, mikroiqlimli konteynerlərdə yerləşdirilib.
Qiraət zalları
Kitabxanada ümumi və ixtisaslaşdırılmış oxu zalları vardır
Ümumi oxu zalı- Burada Azərbaycan, rus və digər xarici dillərdə kitablara sifarişlər qəbul edilir. 7800 cilddən çox ensiklopedik nəşr və referativ jurnaldan ibarət yardımçı fondla açıq rəf üsulu ilə xidmət göstərilir
Dövri mətbuat zalı- Burada açıq rəf usulu ilə Azərbaycan və digər xarici ölkə EA və elmi idarələrinin son illərə aid dövri nəşrləri istifadəyə verilir. Kecmiş illərə aid jurnallar sifarişlərə əsasən Kitab saxlama şöbəsindəki əsas fonddan gətirilir
Şərq ədəbiyyatı zalı-Bu zal Yaxın və Uzaq Şərq ölkələri xalqlarının dillərini, tarixini, iqtisadiyyatını, mədəniyyətini öyrənən və tədqiq edən elmi işcilər, mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Şərq ədbiyyatı fondu
həmin zalın daxilində yerləşir.
Nadir nəşrlər zalı- Ən nadir, qiymətli, elmi
dəyərə malik, yeganə nüsxələri qalmış ədəbiyyatın mühafizəli istifadəsini təmin edir.
Sərgi zalı- Müxtəlif elm sahələrinə aid ən yeni ədəbiyyat haqqında informasiyanın operativ çatdırılmasını təmin edir.
İnternet zalı - İnternetdən istifadə etməklə biblioqrafik informasiya axtarışını təşkil, oxucuların istifadəsini isə təmin edir.
Azərbaycan-Fransa elmi-mədəni əlaqələr zalı-
Azərbaycan-Fransa elmi-mədəni əlaqələr zalı 2002-ci il martın 18-də Mərkəzi Elmi Kitabxana ilə Fransanın Azərbaycandakı Səfirliyi arasında olan birgə əməkdaşlıq əsasında yaranmışdır. Zal fransız dilli oxucular arasında Fransa ədəbiyyatının, tarixinin, dilinin təbliğini genişləndirmək missiyasını həyata keçirir. Azərbaycan-Fransa elmi-mədəni əlaqələr zalı İnternetə çıxışı olan kompüter dəsti, televizor, kompakt disklərlə təmin olunmuşdur. Kitabxananın fransız dilli hər bir oxucusu üçün İnternet vasitəsi ilə fransaya dair məlumat toplamaq, istənilən fransız radiosunu dinləmək, peyk antenası vasitəsilə fransız kanallarını izləmək imkanı yaradılmışdır
Şəbəkə kitabxanaları
ASPİRANTLAR EVİNDƏKI OXU ZALI
NAXÇIVAN REGİONAL ELMİ MƏRKƏZİNİN KİTABXANASI
ŞƏKİ ZONA ELMİ MƏRKƏZİNİN KİTABXANASI
H. ABDULLAYEV ADINA FİZİKA İNSTİTUTUNUN KiTABXANASI
RİYAZIYYAT VƏ MEXANİKA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
Ə.HÜSEYNOV ADINA KİBERNETİKA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
RADİASİYA TƏDQİQATLARI İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
N. TUSİ ADINA SAMAXI ASTROFİZİKA RƏSƏDXANASININ KİTABXANASI
KİMYA PROBLEMLƏRİ İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
AŞQARLAR KİMYASI İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
Y. MƏMMƏDƏLİYEV ADINA NEFT-KİMYA PROSESLƏRİ İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
POLİMER MATERİALLARI İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
GEOLOGİYA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
H.ƏLİYEV ADINA COGRAFİYA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
A.QARAYEV ADINA FİZİOLOGİYA İNSTITUTUNUN KİTABXANASI
GENETİKA VƏ SELEKSİYA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
TORPAQŞÜNASLIQ VƏ AQROKİMYA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
V.KOMAROV ADINA BOTANiKA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
MİKROBİOLOGİYA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
ZOOLOGİYA İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
MOLEKULYAR BİOLOGİYA VƏ MOLEKULYAR GENETIKA BÖLMƏSİNİN KİTABXANASI
İQTİSADİYYAT İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
AZƏRBAYCAN TARİXİ MUZEYİNİN KİTABXANASI
NƏSİMİ ADINA DİLÇİLİK İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
M. FÜZULİ ADINA ƏLYAZMALAR İNSTİTUTUNUN KİTABXANASI
NİZAMİ GƏNCƏVİ ADINA ƏDƏBİYYAT MUZEYİNİN KİTABXANASI
